Câu chuyện nghề
Mình đến với thời trang như thế nào?
Đỗ Hạnh Quyên (Queenie) chia sẻ hành trình từ Hospitality, kinh doanh, kỹ thuật thời trang đến khi chọn Product Development làm vùng chuyên môn theo đuổi lâu dài.
Mình không có một câu chuyện kiểu “từ nhỏ đã biết chắc sau này sẽ làm thời trang.”
Trong thâm tâm, điều mình muốn từ khá sớm lại là trở thành một Entrepreneur — một người có thể tự xây công việc của mình, tự quyết định mình làm gì, với ai và dành thời gian cho điều gì.
Mình muốn tự do.
Nhưng không chỉ là tự do về thời gian hay tiền bạc.
Mình từng nghĩ sẽ thật tuyệt nếu tìm được một công việc mà mình có thể dành phần lớn cuộc đời để làm nhưng không luôn có cảm giác mình đang “phải đi làm”. Một lĩnh vực đủ khiến mình tò mò để học mãi, đủ yêu thích để tiếp tục đào sâu ngay cả khi chưa nhìn thấy tiền ở phía trước.
Con đường đó đã đi qua Hospitality, nhiều lần thử kinh doanh, xưởng may, những mô hình không thành công, các lớp kỹ thuật thời trang, quá trình tự học và làm sản phẩm.
Rồi sau rất nhiều vòng, mình mới dần nhận ra:
Thời trang là lĩnh vực mình muốn đi sâu. Và phát triển sản phẩm thời trang là bài toán mình muốn dành nhiều năm để giải.
Hiện tại, mình là Đỗ Hạnh Quyên (Queenie) — Fashion Product Development Mentor, tập trung vào việc giúp Founder và Chủ thương hiệu thời trang xây năng lực hiểu, phát triển và ra quyết định về sản phẩm.
Nhưng điểm bắt đầu của mình không phải ở đó.
Trước thời trang, mình học về “tiêu chuẩn”
Một trong những từ mô tả khá đúng những thứ mình luôn thích là:
Chic. Elegant. Classy.
Có lẽ vì thế mà Hospitality từng hấp dẫn mình rất nhiều.
Thời gian học tại Singapore là một giai đoạn mình thực sự yêu thích.
Mình được tiếp xúc với môi trường dịch vụ cao cấp, fine dining, etiquette, những tiêu chuẩn 5 sao và cách một trải nghiệm tưởng như rất tự nhiên lại được tạo nên bởi rất nhiều chi tiết phía sau.
Một chiếc ly được đặt ở đâu.
Một nhân viên xuất hiện vào thời điểm nào.
Khách được chào đón ra sao.
Một dịch vụ được thực hiện theo thứ tự nào.
Và phía sau tất cả là hàng loạt quy trình được thiết kế, ghi nhận và chuẩn hóa.
Mình thích sự chỉn chu đó.
Sau này nhìn lại, có lẽ đây cũng là nơi mình bắt đầu hình thành sự nhạy cảm với tiêu chuẩn.
Nhưng Hospitality cũng cho mình một bài học khác.
Một hệ thống tốt giúp từng người biết rất rõ mình phải làm gì. Rất nhiều tình huống đã có quy trình, vai trò và người chịu trách nhiệm.
Nếu mình làm việc trong một khách sạn 5 sao, nhiệm vụ của mình là thực hiện thật tốt một phần của hệ thống đã được thiết kế từ trước.
Nhưng thực thi tốt trong một hệ thống không đồng nghĩa với biết cách xây một business.
Thậm chí, tính cầu toàn mình học được trong môi trường ấy có lúc còn khiến mình khó bắt đầu.
Mình muốn mọi thứ phải đủ đẹp.
Đủ chỉn chu.
Đủ đúng.
Trong khi kinh doanh lại yêu cầu một năng lực hoàn toàn khác:
Bắt đầu khi chưa biết hết. Quyết định trong điều kiện thiếu thông tin. Và chấp nhận có những biến số không thể kiểm soát.
Hospitality dạy mình về tiêu chuẩn.
Nhưng chưa dạy mình cách sống với những bất định của một người làm Chủ.
Rồi mình bước ra kinh doanh — và vỡ mộng
Sẽ khá tuyệt nếu mình cứ tiếp tục làm việc trong những môi trường cao cấp đó.
Nhưng nữ doanh nhân bên trong mình thì không chịu ngồi yên.
Mình muốn tự làm.
Thế là mình bắt đầu thử kinh doanh.
Cafe.
Khách sạn quy mô nhỏ.
Nhà hàng.
Sau này là những công việc liên quan đến may mặc và sản phẩm.
Và mình nhanh chóng phát hiện:
Kinh doanh Hospitality không hề chic – elegant – classy như mình từng hình dung.
Khi đứng ở phía người Chủ, phía sau một trải nghiệm đẹp là một thế giới khác hẳn:
Tiền.
Khách hàng.
Nhân sự.
Chi phí.
Sai sót.
Doanh thu.
Dòng tiền.
Thời gian.
Những vấn đề không có sẵn quy trình để mình mở ra đọc.
Đề bài của mình lúc đó như được nâng thêm một bậc:
Doanh nhân + chic + elegant + classy.
Chà. Khó hơn mình tưởng.
Và mình bắt đầu nhìn sang thời trang.
Không chỉ vì mình thích quần áo hay cái đẹp.
Mà vì mình nghĩ: nếu đã phải dành rất nhiều thời gian để xây một business, mình muốn sản phẩm trung tâm của business đó là thứ mình thực sự yêu thích.
Những lần kinh doanh đầu tiên cũng giúp mình hiểu ra vài điều rất sớm:
Có đơn, có khách, có việc để làm vẫn chưa chắc đồng nghĩa với việc mình đang xây một mô hình tốt.
Thích một sản phẩm không đồng nghĩa với hiểu khách hàng.
Biết làm ra sản phẩm không đồng nghĩa với biết xây một business.
Và với những mô hình nhỏ, mình ngày càng tin một điều:
Sản phẩm phải gánh được nhiều hơn.
Doanh nghiệp có nguồn lực lớn còn có thể đầu tư mạnh vào mặt bằng, trải nghiệm, dịch vụ, truyền thông hay hậu mãi để nâng tổng giá trị khách hàng nhận được.
Nhưng khi vốn còn ít, một sản phẩm không đủ tốt rất khó được cứu bằng những phần còn lại.
Có lẽ từ đây, câu hỏi của mình bắt đầu chuyển từ:
“Mình muốn kinh doanh gì?”
sang:
“Một sản phẩm tốt thực sự được tạo ra như thế nào?”
Khi bắt đầu học nghề, mình nhận ra thời trang sâu hơn rất nhiều những gì mình tưởng
Điểm bắt đầu khá bình thường.
Mình học may ở Nhà Văn hóa Phụ nữ.
Tự học thêm trên Craftsy.
Sau đó tiếp tục tìm đến các lớp và trung tâm đào tạo thời trang, học thêm kỹ thuật, rập, may, thiết kế và nhiều mảnh nhỏ khác của quá trình tạo ra một sản phẩm.
Ban đầu, mình nghĩ:
Muốn hiểu thời trang thì cứ học cách làm ra quần áo trước.
Nhưng càng học, mình càng có thêm câu hỏi.
Một đường may đẹp là gì — mình có thể học được.
Một kỹ thuật may đúng là gì — có người có thể chỉ.
Nhưng câu hỏi khiến mình băn khoăn hơn lại là:
Một sản phẩm thời trang tốt thực sự là như thế nào?
Không chỉ là đường may đẹp.
Không chỉ là thiết kế đẹp.
Không chỉ là vải đắt.
Một chiếc áo có thể được may rất đẹp nhưng vẫn không phù hợp người mặc.
Một thiết kế có thể rất thú vị nhưng không phù hợp với mức giá khách hàng sẵn sàng trả.
Một loại vải có thể rất cao cấp nhưng lại không tạo được phom mà sản phẩm cần.
Một mẫu có thể rất đẹp khi đứng riêng, nhưng hoàn toàn không có vai trò rõ ràng trong danh mục của thương hiệu.
Mình bắt đầu tìm xa hơn.
Đọc thêm tài liệu kỹ thuật nước ngoài.
Tìm hiểu sâu hơn về cách sản phẩm được nghiên cứu, phát triển, kiểm tra và đưa vào sản xuất.
Và càng đi sâu, mình càng nhận ra:
Một chiếc áo không được tạo ra chỉ bằng thiết kế.
Nó là kết quả của rất nhiều quyết định liên quan đến:
Khách hàng. Phom dáng. Chất liệu. Kỹ thuật. Chi phí. Sản xuất. Và cuối cùng là khả năng bán được trên thị trường.
Đó là lúc mình bắt đầu đi từ một người thích thời trang sang một người thực sự muốn hiểu sản phẩm thời trang được hình thành như thế nào.
Mình nhận ra mình không muốn trở thành người giỏi nhất ở một công đoạn
Mình từng học khá nhiều thứ.
May.
Rập.
Kỹ thuật.
Styling.
Vẽ thiết kế.
Và mình vẫn nghĩ những kiến thức đó rất có giá trị.
Nhưng càng học, mình càng nhận ra câu hỏi khiến mình hứng thú nhất không phải:
“Làm thế nào để mình tự làm được hết?”
Mà là:
“Sản phẩm này nên trở thành cái gì?”
“Ai là người phù hợp nhất để làm từng phần?”
“Và dựa vào đâu mình biết nó đã đủ tốt để đem ra sản xuất?”
Mình không muốn trở thành người giỏi nhất ở một công đoạn.
Mình muốn hiểu toàn bộ cách các công đoạn kết nối với nhau để tạo ra một sản phẩm có giá trị.
Sau này mình mới biết rằng vùng mình đang đi tìm có một cái tên rất rõ:
Product Development — Phát triển sản phẩm.
Những con đường vòng cuối cùng lại trở thành lợi thế
Nhìn lại, hành trình của mình không hề đi theo một đường thẳng.
Nhưng những đoạn tưởng như chẳng liên quan lại đang dạy mình nhìn cùng một sản phẩm từ nhiều phía.
Hospitality cho mình hiểu về tiêu chuẩn, sự nhất quán và trải nghiệm khách hàng.
Kinh doanh dạy mình về tiền, khách hàng, nguồn lực và giới hạn của một mô hình.
Kỹ thuật và xưởng cho mình thấy sản phẩm thực sự được tạo ra như thế nào — và khoảng cách giữa một ý tưởng đẹp với một sản phẩm có thể sản xuất lớn đến đâu.
Thời trang cho mình ngôn ngữ của thẩm mỹ, phong cách và lối sống.
Còn Mentoring buộc mình phải làm thêm một việc nữa:
Không chỉ biết.
Mà phải hệ thống hóa điều mình biết thành một cách mà người khác có thể hiểu, ứng dụng và tự ra quyết định.
Con đường đến với thời trang của mình không phải một đường thẳng.
Nhưng chính vì từng đứng ở nhiều vị trí, mình dần học cách nhìn sản phẩm không chỉ bằng mắt của Designer hay người làm kỹ thuật.
Mình nhìn nó bằng con mắt của một người làm kinh doanh và phải chịu trách nhiệm cho quyết định cuối cùng.
Điều giữ mình lại với thời trang không chỉ là quần áo đẹp
Nếu hôm nay có người hỏi:
“Queenie đến với thời trang như thế nào?”
Có lẽ mình sẽ không thể trả lời bằng một khoảnh khắc cụ thể.
Đó là nhiều năm vừa học, vừa làm, vừa thử và vừa trả học phí để hiểu mình thực sự quan tâm đến điều gì.
Và điều giữ mình lại với thời trang cuối cùng không chỉ là quần áo đẹp.
Mà là những câu hỏi phía sau một sản phẩm:
Vì sao sản phẩm này nên tồn tại?
Nó được tạo ra cho ai?
Những quyết định nào biến một ý tưởng thành một sản phẩm đủ tốt để bán?
Và một Founder phải hiểu đến đâu để thực sự làm chủ được thứ mình đang bỏ tiền tạo ra — đặc biệt khi nguồn vốn còn rất hữu hạn?
Có lẽ đó là bài toán mình muốn dành nhiều năm tiếp tục giải.
Và cũng là lý do sau nhiều năm, mình chọn Product Development làm vùng chuyên môn chính của mình.
Về tác giả
Đỗ Hạnh Quyên (Queenie) là Fashion Product Development Mentor – Cố Vấn Nghề & Phát Triển Sản Phẩm Thời Trang tại FLOW Incubators. Queenie tập trung giúp Founder, Chủ Shop và Chủ thương hiệu thời trang giảm thời gian, chi phí thử sai và từng bước xây năng lực đọc hiểu – đánh giá – phát triển – ra quyết định về sản phẩm thông qua phương pháp DNA BrandX™.
Khám phá phương pháp và chương trình phù hợp với giai đoạn hiện tại của bạn.