Khi bắt đầu xây dựng và tối ưu Founder có cần học thiết kế thời trang không, điều quan trọng nhất đối với một Founder thời trang là nhìn thấu cấu trúc vận hành thực tế đằng sau từng quyết định.
Vì sao mình không khuyên Founder trở thành Designer?
Một trong những quyết định phổ biến khi Founder gặp khó khăn khi làm sản phẩm là:
“Đi học Thiết kế thơi trang để tự làm cho nhanh?”
Mình hiểu suy nghĩ đó. Designer không hiểu ý. Thuê người này chưa hợp thì đổi người khác. Mỗi lần ra collection lại phải giải thích từ đầu.
Có lúc Founder nhìn bản thiết kế và biết mình không thích, nhưng lại không biết phải nói chính xác điều gì để Designer sửa.
Lâu dần rất dễ đi đến kết luận:
“Nếu mình tự biết thiết kế thì chắc sẽ kiểm soát sản phẩm tốt hơn.”
Biết Design chắc chắn là một lợi thế. Nhưng nếu mục tiêu của bạn là trở thành Founder của một Brand thời trang, mình không nghĩ con đường tốt nhất là biến bản thân thành Designer.
Bởi vấn đề thật sự không nằm ở việc bạn không biết thiết kế. Nó nằm ở việc bạn chưa biết cách dẫn dắt người thiết kế.
Founder có cần học thiết kế thời trang không: Nếu chỉ nhớ 3 điều
Một: Designer và Founder không làm cùng một công việc.
Hai: Founder cần hiểu Design, nhưng hiểu ở cấp độ người Chủ: để định hướng, phản biện, đánh giá và ra quyết định. Đây chính là yếu tố then chốt khi Founder xây dựng Founder có cần học thiết kế thời trang không một cách bài bản.
Ba: Một Brand không cần Founder trở thành Designer giỏi. Nó cần Founder rõ vai trò của thiết kế để Designer giỏi không phải đoán điều cần được đưa vào thiết kế.
Vì sao Founder rất hay tự học Design?
Vì cảm giác phụ thuộc rất khó chịu.
Bạn là người bỏ tiền. Bạn có hình dung trong đầu. Bạn biết mình muốn sản phẩm phải mang tinh thần nào. Nhưng đến lúc nói với Designer, kết quả lại khác.
Sau vài lần như vậy: “Thôi để mình tự học rồi tự làm cho xong.”
Đây không phải một suy nghĩ vô lý.
Nếu hiểu thêm Design, Founder chắc chắn sẽ giao tiếp tốt hơn với Designer.
Nhưng câu hỏi quan trọng hơn là:
Bạn đang học Design để hiểu sản phẩm tốt hơn, hay đang dần biến mình thành người làm công việc của Designer?
Hai con đường đó rất khác nhau.
Designer và Founder đang làm hai công việc khác nhau
Designer có một công việc rất quan trọng: Tạo ra các phương án thiết kế.
Họ nghiên cứu. Sáng tạo. Phát triển ý tưởng. Xử lý màu sắc, tỷ lệ, chi tiết, phom dáng và ngôn ngữ thẩm mỹ để biến một định hướng thành hình ảnh cụ thể hơn. Đây chính là yếu tố then chốt khi Founder xây dựng Founder có cần học thiết kế thời trang không một cách bài bản.
Nhưng Founder phải nhìn thêm những câu hỏi mà Designer không thể tự quyết thay:
Sản phẩm này đang phục vụ ai? Khách hàng cần điều gì ở nó? Nó đóng vai trò gì trong danh mục sản phẩm? Thiết kế này có còn đúng với bản sắc Brand không? Mức chi phí nào là hợp lý? Có nên đầu tư tiếp vào sản phẩm này không? Nếu phải cắt bớt chi tiết để sản xuất, điều gì bắt buộc phải giữ?
Designer có thể đề xuất. Nhưng Founder phải quyết định.
Đây là điểm khác biệt rất lớn.
Designer chịu trách nhiệm cho phương án thiết kế. Founder chịu trách nhiệm cho quyết định sản phẩm.
Nếu không phân biệt rõ hai vai trò này, Founder rất dễ lao vào học tất cả chuyên môn chỉ vì sợ mình không kiểm soát được đội ngũ.
Biết Design là lợi thế. Nhưng “làm thay Designer” có thể trở thành cái bẫy
Có một giai đoạn khi Brand còn nhỏ, Founder gần như phải tự làm mọi thứ.
Điều đó bình thường. Bạn tự research. Tự chọn màu. Tự làm moodboard. Tự sửa hình. Có khi tự đi chọn vải, thử mẫu và trực tiếp đứng với thợ.
Nhưng nếu đến giai đoạn phát triển mà tất cả khâu sáng tạo vẫn phải chờ Founder trực tiếp, thì chính người Chủ có thể trở thành nút thắt cổ chai.
Collection chưa ra vì Founder chưa có thời gian duyệt.
Designer không thể đi tiếp vì chờ Founder chỉnh từng chi tiết.
Mẫu không được duyệt vì Founder phải tự tham gia tất cả các vòng.
Cuối cùng Founder kiệt sức: “Không ai làm đúng ý mình bằng chính mình.”
Nhưng nếu Brand chỉ tạo ra sản phẩm đúng khi Founder tự tay can thiệp vào mọi thứ, câu hỏi nên đặt ra là:
Brand có đang sở hữu một hệ thống thiết kế — hay chỉ đang phụ thuộc vào khả năng cá nhân của Founder?
Đây là hai trạng thái hoàn toàn khác nhau.
Founder càng nhúng tay nhiều, đội ngũ càng rời rạc. Và Founder lại càng có thêm lý do để tin rằng : “Thiếu mình thì không được.”
Vòng lặp bắt đầu.
Founder thực sự cần hiểu gì về Design?
Theo mình, Founder không cần đặt mục tiêu: “Mình phải thiết kế giỏi.”
Mục tiêu nên là:
“Mình phải hiểu Design đủ để làm chủ quyết định sản phẩm.”
Có một khoảng cách rất lớn giữa hai việc này. Founder cần hiểu đủ để giao đầu bài rõ.
Không chỉ theo cảm tính: “Làm kiểu này nhưng sang hơn.”
Mà phải giúp Designer hiểu sản phẩm đang phục vụ ai, cần tạo cảm giác gì, điều gì thuộc bản sắc thương hiệu và điều gì không được phép lệch pha.
Founder cần hiểu đủ để nhận ra một thiết kế có đúng với bản sắc của Brand hay không.
Một phương án có thể rất đẹp. Nhưng đẹp chưa có nghĩa là đúng.
Nó có thể quá trẻ. Quá nữ tính. Quá đại trà. Quá cầu kỳ. Hoặc đơn giản là không còn thuộc thế giới thẩm mỹ mà Brand đang xây dựng.
Founder cũng cần hiểu đủ để phản biện phương án.
Không phải phản biện theo kiểu: “Chị không thích.”
Mà có thể đặt câu hỏi: “Chi tiết này đang phục vụ điều gì?” “Nếu bỏ nó đi, giá trị sản phẩm có thay đổi không?” “Điểm nào trong thiết kế này đang thể hiện đúng DNA của Brand?”
Và quan trọng nhất:
Founder cần biết điều gì bắt buộc phải giữ khi mẫu thiết kế bước sang khâu kỹ thuật và sản xuất.
Bởi từ bản vẽ đẹp đến một sản phẩm thật còn rất nhiều bước.
Nếu không biết điều gì là cốt lõi, mỗi lần đi qua một công đoạn, sản phẩm có thể bị thay đổi từng chút.
Đến cuối cùng: vẫn là chiếc áo đó — nhưng không còn là sản phẩm mà Brand muốn tạo ra lúc ban đầu.
Một Designer giỏi vẫn không thể quyết định thay Founder “sản phẩm đúng” là gì
Đây là điểm mình nghĩ nhiều Founder hay kỳ vọng quá nhiều vào Designer. Founder thuê một Designer giỏi và mong rằng: người này sẽ biết nên làm gì.
Nhưng Designer chỉ có thể làm việc tốt khi có đầu bài đủ tốt.
Họ có thể đề xuất 20 phương án.
Nhưng phương án nào đáng theo đuổi?
Sản phẩm nào phù hợp khách hàng nhất?
Thiết kế nào đáng đầu tư thêm tiền vào phát triển mẫu?
Điểm nào nên giữ lại dù sản xuất khó hơn?
Điểm nào có thể cắt bớt để giữ giá thành?
Sản phẩm này nên là Hero Product hay chỉ đóng vai trò bổ sung cho collection?
Đó không chỉ là quyết định về thiết kế mà là quyết định kinh doanh thông qua sản phẩm.
Và cuối cùng, người chịu trách nhiệm vẫn là Founder.
Vì vậy mình không nghĩ giải pháp dài hạn là tìm một Designer có khả năng “đọc được hết suy nghĩ của Founder”.
Mình nghĩ Founder phải ngày càng rõ hơn về:
Bản sắc của Brand.
Khách hàng cần gì.
Sản phẩm phải đạt tiêu chuẩn nào.
Và Designer đang được yêu cầu giải bài toán gì.
Founder không cần sáng tạo thay Designer. Founder cần đủ hiểu để Designer không phải đoán ý và sáng tạo lệch tâm.
Điều này cũng có nghĩa Founder vẫn nên học Design.
Nhưng cách học phải phục vụ đúng vai trò.
Học để hiểu. Học để nhìn. Học để đặt câu hỏi tốt hơn. Học để biết mình đang duyệt điều gì.
Không nhất thiết học với mục tiêu trở thành người trực tiếp nhúng tay vào làm.
Làm Chủ không vẫn cần biết chuyên môn
Nó có nghĩa là biết theo một khía cạnh khác.
Designer cần sâu về Design. Thợ rập cần sâu về cấu trúc. Xưởng cần sâu về sản xuất.
Founder phải đủ rộng để nối những chuyên môn đó với:
khách hàng – Brand – nguồn lực – sản phẩm – kết quả kinh doanh.
Đó cũng là lý do mình luôn phân biệt: làm chuyên môn và dẫn dắt sản phẩm.
Một Founder giỏi không nhất thiết phải vẽ đẹp hơn Designer.
Nhưng Founder cần biết vì sao Brand cần thiết kế này thay vì thiết kế khác.
Không nhất thiết phải dựng rập giỏi hơn thợ.
Nhưng cần biết sản phẩm cuối cùng đã đạt tiêu chuẩn mình đặt ra chưa.
Không nhất thiết phải làm thay đội ngũ.
Nhưng phải đủ rõ để đội ngũ biết họ đang cùng mình tạo ra điều gì.
Nếu bạn đang nghĩ “hay mình đi học Design để tự làm hết…”
Hãy thử đổi câu hỏi.
Thay vì:
“Mình cần học Design đến mức nào để có thể tự thiết kế?”
hãy hỏi:
“Mình cần hiểu Design đến mức nào để dẫn dắt Designer và giữ quyền quyết định sản phẩm?”
Chỉ một thay đổi nhỏ trong câu hỏi có thể dẫn đến hai con đường học hoàn toàn khác nhau. Bởi:
Một Brand không cần Founder trở thành Designer giỏi. Nó cần Founder hiểu rõ vai trò để dẫn dắt Designer giỏi làm ra sản phẩm đúng.
Đọc tiếp
Vì sao Queenie chọn Product Development?
Vì sao mình chọn đứng ở giao điểm Brand – Product – Production thay vì trở thành một chuyên gia của riêng một công đoạn.
Founder có thể không cần học may — nhưng buộc phải biết tiêu chuẩn sản phẩm
Founder cần hiểu kỹ thuật đến đâu để làm Chủ mà không biến mình thành thợ?
Sắp xuất bản — Cách Queenie nhìn về vai trò của một Brand Founder
Người Chủ thực sự phải giữ những quyết định nào khi Brand bắt đầu có đội ngũ?
Tài nguyên tham khảo chuyên môn cùng Founder Đỗ Hạnh Quyên:
- Chiến lược định vị và bản sắc sản phẩm: DNA BRANDX™ — Định vị thương hiệu thời trang bài bản.
- Triết lý làm nghề và xuất phát điểm của tác giả: Queenie — Đỗ Hạnh Quyên.
- Lộ trình đồng hành phát triển sản phẩm thực chiến: Chương trình Cố vấn Fashion Product Development.
- Khám phá thêm các bài viết cùng chủ đề quản trị tại: Thư viện Kiến thức Thời trang Queenie Blogs.
Tham khảo thêm các nghiên cứu và báo cáo chuyên sâu ngành công nghiệp thời trang quốc tế tại The Business of Fashion (BoF) để cập nhật các chuẩn mực quản trị và phân tích vai trò của Founder và Creative Director.
