Mentor thời trang: Có một thời điểm Mentor tốt phải ngừng trao thêm kiến thức

Khi bắt đầu xây dựng và tối ưu Mentor thời trang, điều quan trọng nhất đối với một Founder thời trang là nhìn thấu cấu trúc vận hành thực tế đằng sau từng quyết định.

Có một điều nghe hơi ngược:

Có những buổi mentoring mình chủ động không trao cho học viên thêm kiến thức mới.

Không phải vì hết thứ để dạy.

Ngược lại.

Thời trang có quá nhiều thứ để học.

Khách hàng.

Brand.

Sản phẩm.

Vật liệu.

Fitting.

Kỹ thuật.

Sản xuất.

Danh mục sản phẩm.

Chất lượng.

Hệ thống.

Nếu muốn, mình hoàn toàn có thể tiếp tục đưa thêm.

Nhưng có một thời điểm, trao thêm thông tin không còn giúp người học tiến lên.

Trong một buổi làm việc với K***, mình nói khá thẳng:

“Mấy buổi gần đây mình dừng lại, không nhồi nhét thêm lý thuyết mới cho bạn.”

Bởi K*** không còn ở trạng thái thiếu nền tảng.

Bạn đã làm nghề nhiều năm, tiếp nhận nhanh, rất ham học và đã có một lượng kiến thức đáng kể.

Việc tiếp theo không phải tiếp tục tăng lượng thông tin.

Mà là:

chuyển những gì đã biết thành hành động thực tế.

Đây cũng là lúc vai trò của một Mentor thời trang bắt đầu khác với một người chỉ truyền đạt kiến thức.

Người học hỏi “Em cần học thêm gì?” — Mentor có nhất thiết phải trả lời?

Có lúc học thêm chỉ là một cách trì hoãn hành động

Mentor phải biết khi nào không nên dạy thêm

Nếu Mentor luôn cho đáp án, người học có thể ngày càng giỏi hỏi Mentor

Giá trị của Mentor nằm ở chẩn đoán, không chỉ ở lượng kiến thức

Tiến bộ không phải lúc nào cũng được đo bằng học thêm bao nhiêu

Queenie nhìn mentoring thời trang như thế nào?

Người học hỏi “Em cần học thêm gì?” — Mentor có nhất thiết phải trả lời?

Phản ứng rất dễ là:

“Được, mình sẽ chỉ cho bạn thêm.”

Bởi càng nhiều kiến thức, chương trình càng có vẻ “đáng tiền”.

Người dạy cũng dễ chứng minh giá trị:

Hôm nay thêm một framework.

Tuần sau thêm một công cụ.

Buổi kế tiếp thêm một bài mới.

Nhưng mình ngày càng nghĩ khác.

Nếu người học đã có đủ nền tảng nhưng vẫn chưa hành động, việc tiếp tục nạp thêm có thể tạo ra một vòng lặp:

Học thêm → nhìn ra thêm thứ mình chưa biết → nghi ngờ bản thân → trì hoãn → lại đi học thêm.

Đây chính là lúc người học cần chuyển pha:

thu thập kiến thức

sang

đào sâu và đưa những gì đã học ra thực tế.

Vì vậy, trước câu hỏi:

“Em cần học thêm gì?”

mình có thể hỏi lại:

“Những gì em đã học, em đã dùng được tới đâu rồi?”

Có lúc “học thêm” chỉ là một cách nói hoa mỹ để trì hoãn

Điều này đặc biệt dễ xảy ra ở người ham học.

Bạn không lười.

Bạn đọc sách.

Đi học.

Xem case study.

Ghi chép.

Tìm Mentor.

Bạn đang làm rất nhiều việc có vẻ đúng.

Nhưng có một thứ chưa xảy ra:

Bạn chưa đưa quyết định ra thị trường.

Chưa làm một collection đủ nhỏ để kiểm chứng.

Chưa giao một đầu bài thật.

Chưa thử duyệt mẫu bằng tiêu chuẩn mình vừa học.

Chưa chịu trách nhiệm với một lựa chọn cụ thể.

Thế là kiến thức vẫn nằm ở vùng an toàn.

Bạn có thể tiếp tục học mà chưa phải đối diện với câu hỏi khó nhất:

“Nếu mình áp dụng điều này mà kết quả không như mong muốn thì sao?”

Nhưng năng lực chỉ hình thành khi có:

hành động → phản hồi → điều chỉnh.

Không ai có thể học bơi mãi trên bờ.

Mentor phải biết khi nào không nên dạy thêm

Đây là phần mình thấy khác biệt rất lớn giữa truyền đạt kiến thức và mentoring.

Nếu mục tiêu chỉ là hoàn thành giáo trình, mình có thể tiếp tục đi qua từng bài.

Nhưng nếu mục tiêu là chuyển hóa năng lực, đôi khi Mentor phải dừng lại.

Dừng thêm lý thuyết.

Dừng giải thích thay.

Dừng đưa đáp án ngay.

Và bắt đầu hỏi:

“Em nghĩ sao?”

“Nếu phải tự quyết, em chọn gì?”

“Dựa trên điều gì?”

“Những gì đã học trước đây giúp em xử lý case này thế nào?”

Đây là giai đoạn khó hơn cho cả Mentor lẫn người học.

Bởi người học không còn cảm giác được “nhận thêm”.

Họ phải bắt đầu:

tự sử dụng những gì đã nhận.

Còn Mentor phải kiềm chế mong muốn giải quyết vấn đề thật nhanh thay cho họ.

Nếu Mentor luôn cho đáp án, người học có thể ngày càng giỏi… hỏi Mentor

Đây là điều mình đặc biệt cảnh giác.

Khách mang mẫu tới:

“Chị thấy cái này được chưa?”

Mentor trả lời.

Lần sau lại có mẫu khác:

“Cái này thì sao chị?”

Mentor lại trả lời.

Sau nhiều tháng, số vấn đề được xử lý có thể rất nhiều.

Nhưng nếu người học vẫn cần người khác đứng cạnh mỗi lần phải quyết định, năng lực cốt lõi chưa thực sự được chuyển giao.

Mục tiêu mình hướng tới không phải để khách hàng có:

một Mentor trong mọi quyết định.

Mà là để họ dần xây được một hệ quy chiếu bên trong:

biết nhìn gì;

biết hỏi gì;

biết điều gì mình chưa chắc;

biết khi nào cần tìm thêm chuyên môn;

và

biết khi nào mình đã có đủ cơ sở để tự quyết.

Đó mới là lúc người học bắt đầu bớt phụ thuộc Mentor.

Và theo mình, đó không phải thất bại của mentoring.

Đó là một dấu hiệu tốt.

Giá trị của Mentor nằm ở chẩn đoán, không chỉ ở lượng kiến thức

Mình vẫn tin Mentor phải có chuyên môn.

Không thể chỉ hỏi những câu hay mà không đủ hiểu để biết mình đang dẫn khách hàng đi đâu.

Nhưng chuyên môn không chỉ thể hiện ở việc:

“Tôi biết nhiều hơn bạn.”

Nó còn thể hiện ở khả năng nhận ra:

Người này đang thiếu kiến thức thật, hay đang thiếu cơ hội thực hành?

Họ cần một lời giải thích, hay cần bị thử thách để tự ra quyết định?

Họ cần học thêm, hay cần dừng học để làm?

Đây là nơi vai trò của một Mentor thời trang khác với việc chỉ cung cấp thêm nội dung.

Mentor phải chẩn đoán đúng:

thiếu kiến thức;

thiếu năng lực;

thiếu thực hành;

thiếu phản hồi;

hay

thiếu trách nhiệm phải tự đưa ra quyết định.

Trong case này, câu trả lời là:

Đã đến lúc dừng nạp thêm.

Không phải vì hành trình học kết thúc.

Mà vì muốn học tiếp ở một tầng khác, người học phải đi qua thực tế.

Tiến bộ không phải lúc nào cũng được đo bằng “học thêm bao nhiêu”

Có một lúc tiến bộ phải được nhìn bằng những dấu hiệu khác.

Bạn có nói rõ hơn điều mình tin không?

Bạn có tự ra quyết định nhanh hơn không?

Bạn có giải thích được vì sao mình chọn phương án này không?

Bạn có biến một bài học thành tiêu chuẩn dùng được lần sau không?

Bạn có làm và tạo dữ liệu thật không?

Bạn có bớt hỏi:

“Chị thấy em làm vậy được chưa?”

và bắt đầu nói:

“Em chọn phương án này vì…”

hay chưa?

Đó là cách mình nhìn sự chuyển hóa.

Vì vậy:

Có một thời điểm, học thêm không còn là tiến bộ. Nó có thể trở thành một hình thức trì hoãn hành động.

Và có lẽ một phần trách nhiệm của Mentor là nhận ra thời điểm đó trước khi người học tiếp tục chất thêm kiến thức lên một nền tảng chưa được sử dụng.

Queenie nhìn mentoring thời trang như thế nào?

Queenie — Đỗ Hạnh Quyên là Fashion Product Development Mentor | Cố Vấn Nghề Và Phát Triển Sản Phẩm Thời Trang.

Mình tập trung làm việc với Founder và Chủ Shop thời trang thiết kế đang trực tiếp chịu trách nhiệm cho sản phẩm, nhưng muốn chuyển từ việc làm nghề bằng cảm giác và thử sai sang một cách nhìn, phân tích và ra quyết định có hệ thống hơn.

Vì vậy, mình không nhìn mentoring như quá trình:

Mentor biết → Mentor nói → người học ghi lại.

Mình nhìn nó gần hơn với:

Soi → Phân tích → Quyết định → Xây → Ứng dụng.

Có lúc người học cần kiến thức mới.

Có lúc họ cần một framework.

Có lúc cần một case để mở tư duy.

Nhưng cũng có lúc họ cần:

không được cho thêm đáp án.

Bởi mục tiêu cuối cùng không phải để Founder học thuộc phương pháp DNA BrandX™.

Mà là để những vùng năng lực trong đó:

Hiểu Khách Hàng → Định Hướng Thương Hiệu → Kiến Trúc Sản Phẩm → Kỹ Thuật & Sản Xuất → Hệ Thống Hóa & Dẫn Dắt

dần xuất hiện trong cách Founder quan sát, đặt câu hỏi, đánh giá và tự ra quyết định.

Đó cũng là lý do mình không muốn một khách hàng làm việc với mình lâu hơn rồi lại phụ thuộc vào mình nhiều hơn.

Hướng chuyển hóa mình muốn là:

Mentor hỏi → Founder suy nghĩ

rồi dần thành:

Founder tự hỏi → Founder tự phân tích → Founder tự quyết.

Bạn có thể đọc thêm về và.

Queenie POV

Mentor tốt không phải người luôn có thêm thứ để dạy. Mentor tốt phải biết lúc nào người học cần ngừng nhận thêm và bắt đầu tự sử dụng những gì mình đã biết.

Mục tiêu cuối cùng không phải:

“Sau 5 tuần bạn biết thêm bao nhiêu về thời trang?”

Mà phải là:

“Sau những gì đã học, bạn có biết mình cần làm gì tiếp theo — và đủ năng lực để tự bắt đầu hay chưa?”

Tài nguyên tham khảo chuyên môn cùng Founder Đỗ Hạnh Quyên:

• Chiến lược định vị và bản sắc sản phẩm: DNA BRANDX™ — Định vị thương hiệu thời trang bài bản.
• Triết lý làm nghề và xuất phát điểm của tác giả: Queenie — Đỗ Hạnh Quyên.
• Lộ trình đồng hành phát triển sản phẩm thực chiến: Chương trình Cố vấn Fashion Product Development.
• Khám phá thêm các bài viết cùng chủ đề quản trị tại: Thư viện Kiến thức Thời trang Queenie Blogs.

Tham khảo thêm các nghiên cứu và báo cáo chuyên sâu ngành công nghiệp thời trang quốc tế tại The Business of Fashion (BoF) để cập nhật các chuẩn mực quản trị và phân tích thị trường thời trang toàn cầu.

Về tác giả — Đỗ Hạnh Quyên

Đỗ Hạnh Quyên (Queenie) là Fashion Product Development Mentor — Cố Vấn Nghề Và Phát Triển Sản Phẩm Thời Trang. Queenie tập trung giúp Founder và Chủ Shop thời trang thiết kế giảm thời gian, chi phí thử sai và phát triển năng lực đọc hiểu, đánh giá, ra quyết định về sản phẩm thông qua phương pháp DNA BrandX™.